Böbreğin Edinsel Kistik Hastalığı
Böbreğin edinsel kistik hastalığı, polikistik böbrek hastalığı dışındaki nedenlere bağlı kronik böbrek yetersizliği olan hastalarda böbrek kistlerinin gelişmesi durumudur. Bu kistler çok sayıda ve bilateral olabilir. Diyaliz tedavisine başlamadan önce hastaların ortalama %10-20'sinde saptanabilen bu kistlerin insidansı, diyaliz tedavisine başladıktan sonra giderek artar. Üç yıl veya daha uzun süre ile diyaliz tedavisi gören hastaların yarısından fazlasında çok sayıda böbrek kistlerinin geliştiği bildirilmektedir. Hemodiyaliz ve periton diyalizinde benzer sıklıkta görülmektedir. Her türlü etyolojiye bağlı son dönem böbrek yetersizliğinde kist gelişebilir. Primer hastalığın nefroskleroz olduğu olgularda edinsel kist prevalansının daha sık olduğunu bildirenler vardır. Erkeklerde ve siyah ırkta daha sık olarak görülür.
Edinsel kistlerin çoğu genellikle 0.5 cm'den ufaktır. Fakat 2-3 cm kadar büyük olabilir. Nedeni bilinmemektedir. Kistler tubuluslardan gelişir. Kisti çevreleyen epitel hücrelerinde hiperplazi vardır. Ayrıca yer yer adenomatöz gelişimler görülebilir. Bir görüşe göre, progresif nefron kaybı sırasında, sağlam nefronlardaki kompansatuar hipertrofi, epitel hücre hipertrofisi ve hiperplazisine yol açar. Diğer yandan böbrek yetersizliği gelişmesi sonucu büyüme faktörlerinin retansiyonu bu hipertrofi ve hiperplaziyi artırır. Ayrıca gelişen interstisyel fibrozis tubuler obstrüksiyona yol açarak, kist gelişimini kolaylaştırabilir.
Hastaların çoğu asemptomatiktir fakat bazı hastalarda zamanla kistlerin sayısında ve büyüklüğünde artış ile birlikte kanama, infeksiyon ve karsinom gelişimi olabilir. Bel ağrısı ve hematüri en sık karşılaşılan bulgulardır. Kanama, kist içine olabileceği gibi, retroperitoneal bölgeye de olabilir. Bazı olgularda ertirositoz görülebilir. Karsinom gelişme riski erkeklerde daha fazladır.
Böbreğin edinsel kistik hastalığının tanısı ultrasonografi veya bilgisayarlı tomografi ile konulabilir. Tanının konulabilmesi için herkes tarafından kabul edilmiş ortak bir kriter yoktur. Bazı yazarlara göre, polikistik böbrek hastalığı olmayan bir kronik böbrek hastasında her bir böbrekte üçten fazla sayıda kist görülmesi veya böbreğin %25'inden fazlasının kistler nedeniyle etkilenmiş olması halinde tanı konur. Otozomal dominant polikistik böbrek hastalığından ayırımı kolaydır çünkü aile hikayesi negatiftir, böbrek boyutları ufalmıştır ve başka organlarda kistler yoktur. Karsinom gelişme riski nedeniyle, bazı yazarlar, 3 yıldan uzun süre diyaliz tedavisi gören hastalarda, yılda 1 kez ultrasonografik tetkik önerir. Eğer şüpheli bir görüntü varsa daha hassas yöntem olan bilgisayarlı tomografiye başvurulur. Bilgisayarlı tomografide kitle saptanması halinde bilateral nefrektomi yapılmalıdır.
Başarılı böbrek transplantasyonu sonrasında bazı hastalarda kistler gerileyebilir. Buna karşılık, siklosporin tedavisi ile kistlerin sıklığında artış olduğunu bildirenler de vardır.
.gif){kind=small}